Volledige WW/FT-gids 2026: antiwitwasverplichtingen voor bedrijven in Marokko

De meldingsplichtige personen worden bepaald door artikel 2 van wet nr. 43-05, zoals met name gewijzigd bij wet nr. 12-18. Het stelsel is in de eerste plaats gericht op financiële activiteiten: kredietinstellingen, daarmee gelijkgestelde instellingen, betaalinstellingen, financieringsmaatschappijen, verzekerings- en herverzekeringsondernemingen, verzekeringstussenpersonen, marktdeelnemers op de kapitaalmarkt, beleggingsinstellingen en structuren die geldovermakingen uitvoeren. Hun omvang is niet doorslaggevend. Een klein agentschap dat deel uitmaakt van een netwerk voor geldovermakingen blijft verplicht zijn cliënten te identificeren, transacties te controleren en vermoedens intern te melden.

Bepaalde niet-financiële beroepen vallen eveneens onder de regeling wegens de transacties die zij uitvoeren. Het gaat met name om notarissen, adouls — traditionele Marokkaanse rechtsgetuigen —, registeraccountants, erkende boekhouders, vastgoedmakelaars en -tussenpersonen, handelaren in edelmetalen of edelstenen, casino-exploitanten en professionals die onder de wettelijke of regelgevende voorwaarden betrokken zijn bij de handel in goederen van grote waarde. Een zeer kleine onderneming met een geviseerde activiteit geniet geen algemene vrijstelling. Zij mag haar organisatie aanpassen aan haar personeelsomvang, maar mag de identificatie van cliënten, de bewaring van bewijsstukken of de melding van een vermoeden niet achterwege laten.

Advocaten zijn niet voor al hun activiteiten meldingsplichtig. De regeling heeft betrekking op de in de wet bepaalde situaties, met name wanneer zij voor rekening van een cliënt deelnemen aan bepaalde financiële, vastgoed-, vennootschapsrechtelijke of vermogensbeheertransacties. Informatie die wordt ontvangen om de juridische situatie van een cliënt te beoordelen, zijn verdediging te voeren of hem in een procedure te vertegenwoordigen, geniet de bescherming die voortvloeit uit het beroepsgeheim en de rechten van de verdediging. De kwalificatie hangt dus af van de daadwerkelijk uitgevoerde opdracht en niet alleen van de omschrijving op de ereloonnota.

Een gewone handelsonderneming die kleding verkoopt of IT-diensten levert, is niet automatisch een meldingsplichtige persoon in de zin van artikel 2. Zij kan echter wel strafbaar zijn voor de witwasmisdrijven uit het Wetboek van Strafrecht als zij bewust geld van criminele herkomst aanvaardt, de herkomst ervan verbergt of haar structuur beschikbaar stelt voor een illegale transactie. Ook een gemengde activiteit moet per bedrijfstak worden onderzocht. Een niet-financiële groep met een betaaldochter, een makelaarskantoor of een vermogensbeheerstructuur moet de overeenkomstige verplichtingen toepassen op de betrokken entiteit en transacties.

Een melding van een vermoeden is geen beschuldiging en vereist geen bewijs van het onderliggende misdrijf of zekerheid over het witwassen. De meldingsplichtige doet een melding wanneer hij weet, vermoedt of redelijke gronden heeft om te vermoeden dat geldbedragen afkomstig zijn van een misdrijf, verband houden met witwassen of terrorisme kunnen financieren. Aanwijzingen kunnen voortvloeien uit een onsamenhangende prijs, een inbreng die niet overeenstemt met de inkomsten, een reeks overschrijvingen zonder rechtvaardiging, een stroman, een onverklaarde vervroegde terugbetaling of een opsplitsing die bedoeld is om controles te omzeilen. Het bedrag alleen is niet bepalend voor het vermoeden.

Het dossier wordt onderzocht door de WW/FT-verantwoordelijke of de bevoegde persoon, zonder een zo omslachtige procedure te creëren dat de melding vertraging oploopt. De aan de ANRF gerichte melding vermeldt de identiteit van de betrokken personen, de rekeningen of goederen, de bedragen, de datums, het verloop van de feiten en de objectieve redenen voor het vermoeden. Contracten, KYC-documenten, afschriften, correspondentie en relevante geldstroomschema’s worden toegevoegd via het beveiligde kanaal en volgens de door de Autoriteit vastgestelde technische procedures. Goumruk is een douaneplatform en mag niet worden voorgesteld als het algemene portaal voor meldingen aan de ANRF.

In beginsel wordt de verdachte transactie niet vóór de melding uitgevoerd wanneer uitstel mogelijk is zonder het onderzoek in gevaar te brengen. Wanneer zij al is uitgevoerd omdat uitstel onmogelijk was of omdat het vermoeden pas later is ontstaan, wordt de melding onverwijld ingediend. Artikel 17 van de geconsolideerde wet nr. 43-05 regelt de bevoegdheid van de ANRF om zich gedurende een wettelijk beperkte termijn tegen de transactie te verzetten; deze termijn kan onder de in de tekst bepaalde voorwaarden bij rechterlijke beslissing worden verlengd. Er bestaat geen algemene termijn van dertig dagen waarin elke gemelde transactie automatisch wordt geblokkeerd.

De melding en de gevolgen ervan zijn vertrouwelijk. Artikel 19 van wet nr. 43-05 verbiedt om aan de cliënt of een derde bekend te maken dat een melding is gedaan, wordt overwogen of dat een onderzoek loopt. Dit is tipping-off. De medewerker mag op neutrale wijze aanvullende bewijsstukken opvragen, maar mag nooit zeggen dat de cliënt bij de ANRF is gemeld. Informatie wordt intern alleen gedeeld met personen die deze nodig hebben om hun verplichtingen uit te voeren, met inachtneming van de regels die op groepen van toepassing zijn.

De wet beschermt een melding die te goeder trouw en volgens de vereiste vormvoorschriften is gedaan, zelfs als later onderzoek het vermoeden niet bevestigt. Deze bescherming geldt niet voor een opzettelijk valse aangifte, misbruik van de procedure of persoonlijke deelname aan de transactie. Na de indiening bewaart het bedrijf het dossier, beantwoordt het aanvullende verzoeken van de ANRF en zet het toezicht voort. Het neemt niet rechtstreeks contact op met de cliënt om hem te vragen de melding te rechtvaardigen. Wanneer een verzet, vordering of bevriezingsmaatregel wordt ontvangen, moet deze onmiddellijk worden uitgevoerd en strikt worden gedocumenteerd.

De sancties voor het strafbare feit witwassen mogen niet worden verward met de gevolgen van een onvolledig KYC-dossier. Artikel 574-3 van het Strafwetboek bestraft een natuurlijke persoon die schuldig wordt bevonden aan witwassen in beginsel met een gevangenisstraf van twee tot vijf jaar en een geldboete van 20 000 tot 100 000 DH. De soms gepubliceerde cijfers van twee tot tien jaar en één miljoen dirham voor eenvoudig witwassen stemmen niet overeen met de strafmaat van dit artikel. De poging wordt bestraft overeenkomstig de bepalingen van het Strafwetboek en meerdere handelingen met betrekking tot dezelfde geldmiddelen kunnen in één procedure worden behandeld.

Artikel 574-4 van het Strafwetboek bepaalt dat de straffen worden verdubbeld wanneer het witwassen gewoonlijk wordt gepleegd, met gebruikmaking van de faciliteiten die een beroepsactiviteit biedt, door een georganiseerde bende of in geval van recidive. Deze omstandigheden hebben rechtstreeks betrekking op bestuurders of beroepsbeoefenaars die hun onderneming, mandaat of toegang tot het financiële stelsel misbruiken. Artikel 574-5 voorziet bovendien in de verbeurdverklaring van goederen, waarden en inkomsten die verband houden met het strafbare feit, onder voorbehoud van de rechten van derden te goeder trouw, en in bijkomende straffen die gevolgen kunnen hebben voor de activiteit of de bekendmaking van de beslissing.

Voor rechtspersonen voorziet artikel 574-3 in een geldboete van 500 000 tot 3 000 000 DH, zonder de strafrechtelijke aansprakelijkheid van betrokken bestuurders of werknemers uit te sluiten. Onder de voorwaarden van het Strafwetboek kunnen andere gevolgen worden opgelegd, waaronder verbeurdverklaring, ontbinding wanneer aan de wettelijke voorwaarden is voldaan, sluiting van een vestiging of een verbod om bepaalde activiteiten uit te oefenen. De aansprakelijkheid van de onderneming beschermt dus niet de zaakvoerder die instructies heeft gegeven, een fictieve constructie heeft goedgekeurd of de interne controles bewust buiten werking heeft gesteld.

Een preventieve tekortkoming kan eveneens leiden tot de sancties waarin de geconsolideerde wet nr. 43-05 en de sectorale regelgeving voorzien. Afhankelijk van de activiteit en de ernst kan de toezichthoudende autoriteit een waarschuwing, berisping, geldelijke sanctie, activiteitsbeperking of schorsing opleggen, dan wel voorstellen een vergunning in te trekken. Herhaling van onregelmatigheden, het uitblijven van correcties na een ingebrekestelling en belemmering van het toezicht vergroten doorgaans het risico op sancties. Beroepsorden kunnen op hun beurt een tuchtprocedure instellen tegen een notaris, advocaat, accountant of andere gereglementeerde beroepsbeoefenaar.

Bij een strafrechtelijk onderzoek leidt het openbaar ministerie het onderzoek samen met de bevoegde diensten. De Nationale Autoriteit voor Financiële Inlichtingen (ANRF) analyseert en verrijkt de meldingen en verstrekt vervolgens aan het parket de informatie die van dien aard is dat zij vervolging kan rechtvaardigen; de ANRF spreekt zelf geen strafrechtelijke veroordeling uit. Welke strafrechter bevoegd is, hangt af van de kwalificatie, de plaats van de feiten en de regels van strafvordering. De onderneming moet de gevraagde documenten bewaren, gevolg geven aan de vorderingen en haar verdediging organiseren zonder de dossiers achteraf te wijzigen. Na de controle een bewijsstuk vervaardigen kan een bijkomend strafrechtelijk probleem veroorzaken.

Er bestaat geen universele drempel van 100 000 DH waaronder geen enkele waakzaamheid vereist zou zijn of waarboven automatisch een melding moet worden gedaan. De toepasselijke drempels hangen af van de activiteit, de transactie en de geldende sectorale teksten. Zij vervangen nooit het criterium van het vermoeden: een transactie van 8 000 DH kan meldingsplichtig zijn als zij is opgesplitst of niet coherent is, terwijl een hogere transactie die correct is verantwoord niet automatisch crimineel is. Er moet ook onderscheid worden gemaakt tussen de AML/CFT-regels en de limieten of fiscale gevolgen die op contante betalingen van toepassing zijn.

Bij vastgoed moet de in de akte vermelde prijs overeenstemmen met de werkelijke betalingen. Een deel dat buiten de akte om wordt betaald, financiering door een derde zonder duidelijke band, een snelle wederverkoop zonder economische rechtvaardiging of een vennootschap zonder identificeerbare activiteit zijn ernstige waarschuwingssignalen. De notaris en de vastgoedmakelaar mogen geen genoegen nemen met een vermelding zoals « contant betaald » zonder inzicht in de geldstromen. Het opsplitsen van voorschotten over meerdere personen of meerdere dagen doet niets af aan de globale transactie en kan het vermoeden juist versterken.

Voor een advocaat bestaat de moeilijkheid erin de beschermde verdediging en juridische advisering te onderscheiden van transactionele opdrachten die binnen het toepassingsgebied van de wet vallen. Voordat een advocatenkantoor geldmiddelen beheert, een structuur opricht, een overdracht organiseert of bij een vastgoedtransactie tussenkomt, moet het de opdracht kwalificeren en de toepasselijke beroepsregels controleren. Het beroepsgeheim kan niet in algemene zin worden ingeroepen om bewust een illegale transactie te vergemakkelijken. Omgekeerd mag de meldingsplicht zonder wettelijke grondslag niet worden uitgebreid tot informatie die uitsluitend is ontvangen om de cliënt in een procedure te verdedigen.

Virtuele activa vereisen bijzondere voorzichtigheid. De vermelding ervan in het AML/CFT-stelsel en de eventuele onderwerping van dienstverleners betekenen niet dat alle transacties met cryptoactiva in Marokko vrij zijn toegestaan. In 2026 moet de stand van de bancaire en wisselregelgeving en van een eventueel aangenomen specifiek stelsel worden gecontroleerd voordat een transactie wordt aanvaard of daarin wordt bemiddeld. Schijnbare anonimiteit, niet-gehoste wallets, buitenlandse platforms, herhaalde omzettingen en overschrijvingen naar risicorechtsgebieden rechtvaardigen een verscherpte analyse van de herkomst van de geldmiddelen.

De duurste fouten zijn vaak eenvoudig: een niet-geactualiseerd KYC-dossier, een uiteindelijk begunstigde die zonder controle is overgenomen, een fictieve complianceverantwoordelijke, voortijdige vernietiging van archieven of bekendmaking van de melding aan de cliënt. Een andere fout is wachten op strafrechtelijk bewijs alvorens een melding te doen. De onderworpen persoon moet een redelijk vermoeden documenteren en geen politieonderzoek voeren. Omgekeerd is een IT-waarschuwing niet automatisch een melding: zij moet snel worden geanalyseerd, gemotiveerd en met een schriftelijk spoor worden afgesloten als de bewijsstukken het redelijkerwijs mogelijk maken haar terzijde te schuiven.